Alaja Vinjana

BudizmiShqip

Meditimi dhe mënyra e jetesës Budiste

 Artist: Aloka, used with permission by the owners: Padmaloka Retreat Centre, all rights reserved

 

Alaja Vinjana - Depoja e ndërgjegjes

 

 

 

Ideja e dytë e madhe e shkollës së mendimit Jogaçara (Yogācāra) është koncepti

i alaja vinjanas, një shtresë e thellë e mëndjes që nënvizon dhe jep të rritet në

sipërfaqe vetëdijen, dhe kështu siguron një masë të vazhdimësisë. Alaja vinjana është

zakonisht përkthyer si "magazina e vetëdijes", edhe pse alaja në fakt do të thotë 'shtëpi'

ose 'vendbanim'.

 

Doktrina e alaja vinjanas nganjëherë shpjegohet si një përpjekje për të zgjidhur

problemet që lindin nga përpjekia për të analizuar përvojën e njeriut në skanda (grupim i përbërësve jetësor)

ose në darma (përbërësi më i vogël jetësor). Këto mënyra të hershme budiste të ndarjes

së përvojës tonë do të na çojnë të shohin veten si një kompleks faktorësh gjithnjë në ndryshim,

të cilat janë vazhdimisht duke ardhur në ekzistencë dhe zhduken në një moment.

Nëse merret fjalë për fjalë, në vend që të shihet si një mjet i dobishëm për të na ndihmuar

të përjetojmë një paraqitje të shkurtër të anatman (jo vete të fiksuar),

kjo do të thotë se nuk ka asgjë të qenies sonë që zgjat nga një moment në tjetrin. Kjo do ta bënte shumë

të vështirë për të parë se si mund të veprojë ligji i karmas (veprimet kanë apo lënë pasoja),

për shkak se nuk siguron asnjë bazë për një veprim që të prodhojë një efekt karmik shumë vjet pasi është kryer.

Ideja e alaja vinjanas mund të ketë lindur pjesërisht për të shpjeguar këtë kontradiktë të dukshme.

Në fjalët e Edward Conze:

 

"Sapo këshilla për të injoruar veten ishte ngurtësuar në propozimin se "nuk ka vete",

koncesione të tilla për sens të përbashkët u bënë mjaft të pashmangëshme."

 

Koncepti i alaja vinjanas mund të ketë qenë pjesërisht një "koncesion teorik për sens të përbashkët",

por si shumë ide të tjera Jogaçara, ndoshta ka reflektuar edhe një përvojë të drejtpërdrejtë

të natyrës së mëndjes arritur gjatë meditimit

 

Vasubandhu (një nga themeluesit e Jogaçaras) shkroi mbi "magazinën e vetëdijes"

si një lloj rryme jetëgjatë apo lumi i ndërgjegjes themel i të gjithë të tjerave,nga ku baxohen të gjitha

përvojat tona, dhe që ai e përshkroi si, "Duke rrjedhur si një përrua", vazhdimisht në ndryshim

por në të njëjtën kohë duke mbajtur një identitet të caktuar të vetin, më tepër si një lumë.

Gjysëm vëllai i tij Asanga (themeluesi kryesor i Jogaçaras) ka prodhuar një analizë më të detajuar të mëndjes,

të cilën ai e ka ndarë në tetë lloje të ndërgjegjes që veprojnë në tre nivele. Sipas kësaj analize,

tre shtresa të mëndjes, në radhë simbas rritjes në thellësi, janë si më poshtë:

 

1. Ndërgjegjësimi i lidhur me secilën nga gjashtë shqisat: shikimi, dëgjimi, nuhatja,

shijimi, prekja, si edhe mendja e parë si një organ shqisë për të perceptuar objektet mendore.

 

2. Klistamanovinjana, ose manas: kjo siguron bazën për mendimin tonë dhe

ndjenja jonë e vetes; në aspektin e psikologjisë moderne është e barabartë me egon,

qendrën e personalitetit tonë të ndërgjegjshëm; klista nënkupton degradim, manas vjen

nga një rrënjë etimologjike që do të thotë për të menduar.

 

3. Alaja vinjana, ose depoja e vetëdijes, shtresa më e thellë,

nga e cila dalin të gjitha nivelet e tjera të ndërgjegjes.

 

Veprimet tona të të folurit-të trupit-dhe të mëndjes, influencojnë alaja vinjanan, e cila vepron si një

'depo', duke siguruar një mënyrë në të cilën veprimet mund të shfaqen si pasoja karmike në një

kohë më vonë. Një numër i konsideruar analogjishë janë përdorur për të ilustruar këtë.

Ndonjëherë veprimet thuhet te hedhin "farë" në alaja vinjana, ku ato mund të rriten deri në maturim dhe

manifestohen më vonë. Ndonjëherë veprimet tona thuhet të 'parfumosin' alaja vinjanan,

duke ndryshuar cilësinë e saj, dhe për këtë arsye duke shkaktuar efekte të mëvonshme.

Një analogji që duket në përputhje me 'lumësinë" e natyrës së alaja vinjanas, dhe që mund të aprovohet

nga perëndimorët e sotëm, me vetëdijen mjedisore tonë në rritje, është alaja vjnjana si një lumë,

të cilin veprimet dhe gjëndjet mendore negative mund ta ndotin, ashtu si derdhja

e kimikateve helmuese në një lumë do ta ndoti atë, duke dëmtuar ekologjinë e tij dhe

prodhimin e të gjitha llojeve të efekteve të padëshirura me kalimin e kohës. Anasjelltas

veprimet pozitive mund të shihen si derdhja e ujit të pastër së pranverës në lumë, ose duke shtuar

një formë të agjentit të pastrimit i cili neutralizon ndotësit e tjerë - ose ndoshta si ripopullim

me bimë dhe peshq.

 

...shkëputur dhe përkthyer nga Free Buddhist Audio